نظام السلطنه ما فى ، حسينقلى خان : فرزند شريف خان قزوينى كه در سال 1248 ق . / 1832 م . متولد و در سال 1326 ق . / 1908 م . در تهران درگذشت . به شرحى كه نامبرده در رساله‌اى در شرح‌حال خود نگاشته ، پس از تحصيل در جوانى جزء منشيان دستگاه حكومتى سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه فاتح هرات بوده و بعد بتدريج در همان دستگاه ترقى كرده و تفنگدارباشى او مىشود . در سال 1274 ق . / 1857 م . از طرف حسام السلطنه نايب الحكومهء بوشهر شد و هنگاميكه در همين سال حسام السلطنه از فارس به تهران مراجعت كرد ، حسين قلى خان پيشكار و ناظر او گرديد . هنگامى كه سلطان مراد ميرزا حاكم فارس بود ، او به مدت يك سال حكومت كازرون و ممسنى را بر عهده داشت و در سال 1288 ق . / 1871 م . پيشكار ابو الفتح ميرزا پسر حسام السلطنه ( حاكم اصفهان ) شد و در سال 1291 ق . / 1874 م . كه حكومت گيلان و يزد به يحيى خان معتمد الملك محوّل شد ، از طرف وى به حكومت يزد مأمور شد و در مدّت همين مأموريت و همين سال به لقب سعد الملك ملقب گرديد . يكسال بر حكومت يزد باقى بود و در آخر همان سال اين منصب را به برادر و نايب خود محمد حسن خان سپرد . در سال 1292 ق . / 1875 م . كه يحيى خان معتمد الملك به حكومت فارس منصوب شد ، سعد الملك به حكومت بوشهر ، دشتى و دشتستان منصوب گرديد و در سال 1305 ق . / 1887 م . ملقب به نظام السلطنه شد . ديگر مناصب عمدهء وى عبارتند از : حكومت و تصدّى گمركات بنادر خليج فارس ( 1299 ق . / 1882 م . ) تصدّى امور بنادر و گمركات از بنادر فارس تا اصفهان ( 9 - 1308 ق . / 1891 - 1890 م . ) پيشكارى نصرت الدين ميرزا سالار السلطنه 1310 ق . / 1892 م . حكومت خوزستان ، بختيارى ، چهارمحال ، لرستان و بروجرد ( 1312 ق . / 1894 م . ) وزارت تجارت و عدليه پس از عزل امين السلطان و نيز در دورهء صدارت ميرزا على خان امين الدوله 1316 - 1314 ق . / - 1898 م . وزارت ماليه در زمان صدارت امين السلطان ( 1316 ق . / 1898 م . ) پيشكارى محمد على ميرزا وليعهد و حاكم آذربايجان ( 1317 ق . / 1899 م . ) حكومت اصفهان ( 1325 ق . ) وزارت ماليه و مأموريت براى تشكيل كابينه ( 16 ذيقعدهء 1325 ق . / 1907 م . ) نظام السلطنه چندى بعد در تابستان سال 1326 ق . / 1908 م . از دنيا رفت . ( منابع : سفرنامه سديد السلطنه ، پيشين ، ص 16 ، مستوفى ، پيشين ، ج 2 ، ص 30 ، المآثر و الآثار ، پيشين ، ج 2 ، صص 586 - 587 ، شرح‌حال رجال ايران ، پيشين ، ج 1 ، صص 448 - 456 . ) وكيل الملك نورى ، محمد اسمعيل خان : وى به مدت هشت سال ، از 1275 تا 1283 ق . / 1858 تا 1866 م . نايب الحكومهء كرمان بود و پس از آن تا 16 جمادى الثانى 1284 ق . / 1867 م . كه درگذشت ، حكومت كرمان را به عهده داشت . در سال 1276 ق . / 1859 م . ملقب به وكيل الملك شد ، و در سال 1282 ق . / 1865 م . علاوه بر لقب وكيل الملكى لقب سردارى نيز لقب گرفت ، و از اين تاريخ او را وكيل الملك سردار يا سردار محمد اسمعيل خان وكيل الملك خطاب مىكردند . وى در سال 1283 ق . / 1866 م . بجاى كيومرث ميرزا عميد الدوله ، حاكم كرمان و بلوچستان شد . بعدها پسرش مرتضى قلى خان ( كه در زمان حكومت پدر رئيس دو فوج كرمان بود ) در سال 1286 ق . / 1869 م . ملقب به لقب پدرش وكيل الملك شده و در همين سال بجاى حسين خان شهاب الملك ( نظام الدوله ) حاكم كرمان شد ، و حكومتش تا سال 1295 ق . / 1878 م . در كرمان ادامه داشت . ( وكيل الملك ثانى وفات 1296 ق . / 1879 م . ) در مدت نه سالى كه محمد اسمعيل خان وكيل الملك سمت معاونت و استاندارى كرمان را داشت بسيار متمول شده و از ثروتمندان درجه يك ايران آن زمان به شمار مىآمد ، وكيل الملك نياى خاندان اسفنديارى كرمان مىباشد . ( حقايق الاخبار ناصرى ، پيشين ، ص 245 ؛ شرح‌حال رجال ايران ، پيشين ، ج 3 ، ص 297 ) . وكيل الملك ( دوم ) : مرتضى قلى خان ، فرزند محمد اسماعيل خان وكيل الملك نورى در سال 1272 ق . / 1855 م . به درجهء سرهنگى نايل شد و مدتى با همين درجه ، مسئوليت فوج ملاير را برعهده داشت . در سال 1283 ق . / 1866 م . - در حالى كه پدرش حاكم كرمان بود - با درجهء سرتيپى به رياست دو فوج كرمان منصوب شد و پدر و پسر به طور مشترك كرمان را اداره مىكردند . مرتضى قلى خان در سال 1286 ق . / 1869 م . ملقب به لقب پدر خود وكيل الملك شد ( پس از مرگ محمد اسمعيل خان ) و به مدت نه سال حكومت كرمان و بلوچستان را بر عهده داشت ( تا سال 1295 ق . / 1878 م . ) . وى با نجم السلطنه ، دختر فيروز ميرزا نصرت الدوله فرمانفرما ازدواج كرد . مرتضى قلى خان در سال 1295 ق . / 1878 م . در تهران درگذشت . ( المآثر و الآثار ، پيشين ، ج 2 ، ص 84 ؛ شرح‌حال رجال ايران ، پيشين ، ج 3 ، ص 298 ) .